Afganistan’da siyasi durum
TALİBAN rejiminin Afganistan’ı ele geçirmesiyle siyasal istikrarsızlık başlamıştır. Ülke, toplumsal çalkantılar ve iktisadi krizlerle kaosa sürüklenmiştir. Afganistan Silahlı Kuvvetleri çözülmüş, emir-komuta birliği ve muharip kapasitesi dağıtılmıştır. Afganistan Güvenlik Güçleri’nin TALİBAN yönetimiyle çöküşü ve olayların bugünkü duruma gelmesi ise beklenilenden hızlı gerçekleşmiştir. Söz konusu durumun nedeni olarak,
***Afganistan Silahlı Kuvvetleri’nin sadece kâğıt üzerindedir,
***Muharip etkinliği yüksek birlik sayısının sınırlıdır,
***Başarısızlığa karşı Taliban’ın diğer terör örgütleriyle iş birliğine gidebilme olasılığı vardır,
***Bu durumun da ordu da düşük motivasyona yol açtığı söylenebilir. Bütün bunlara ilave olarak;
***Amerikan birliklerinin çekilmesiyle Afganistan-Pakistan sınırında DEAŞ unsurları yuvalanmıştır.
***Ülkenin savunulması konusunda yapılan analizler yetersizdir,
***Kırsal arazinin ve sınırların DEAŞ’a terk edilmesinin ciddi bir dezavantaj oluşturduğu da eklenebilir.
***Afgan pilotlar kısıtlı uçuşlar nedeniyle yeteneklerini kaybetmektedirler,
***Yedek parça ve özel mühimmat temininde güçlükler yaşanmakta ve Afgan Hava Kuvvetlerinin lojistik sistemi etkilenmektedir.
Afganistan-Pakistan sınırı
Sınır, İngiliz-Rus menfaat çizgilerinin kesişmemesi esasına göre düzenlenmiştir. Yaklaşık 2.600 km civarındadır. Sınırın batıdaki ucu İran’a doğudaki ucu Çin’e dayanmaktadır. Hindistan’da kendi siyasetini kabul ettiren İngiltere, Afganistan’a 1940’lı yıllarda üç kez hava saldırısı yapmıştır.
Önce Ruslar sonra da Amerikalılar Afganistan’ı tamamen ele geçirmek için kanlı girişimlerde bulunmuşlar, ancak başarı elde edememişlerdir.
Pakistan-Afganistan Savaşı
***Saldırıları durdurma çağrıları, itidal tavsiyeleri, diplomatik yolların tercih edilmesi, arabuluculuk teklifleri…
***Rusya’nın savaşta olması, İran’ın savaşa hazırlanması gibi hassasiyetler mevcuttur. Bu ülkeler sınırlarının dibinde çatışma ve savaş istemezler.
***Afganistan-Pakistan sınırı, dağlık araziden geçer. Devriye gezilmesine geçit vermeyen 2.670 km uzunluğundadır. Her iki taraftan geçişlerin kontrol edilemediği koridor, geçit (Hayber) ve dik yarlar (özellikle Hindikuş Dağları bölgesinde) içerir.
***ABD, İran ile savaşa girme durumundadır. Her ne kadar Afganistan’dan çekildiyse de Afganistan’a yeniden girmek ve üsler açmak ve İran’ı doğusundan da vurmak, kendi özel kuvvetlerini bu bölgeden sızdırmak niyetinde olabilir.
***Hindistan, Pakistan’la geçimsizlik içindedir. Pakistan’ı kuzeyden angaje eden Afganistan savaşı, Hindistan’ı rahatlatabilir.
***Çin ise, Afganistan ve İran üzerinden kara yoluyla Hazar Havzası’na; Türkiye üzerinden Akdeniz ve Avrupa’ya ulaşan deniz yollarıyla ticari bağlantılarını sürdürmektedir. Uzmanlara göre İran, Afganistan ve Çin arasında kurulacak uluslararası serbest ticaret bölgesi, yabancı yatırımı çekerek istihdam oluşturabilir ve tedarik zincirleri, işleme sanayisi ile lojistik ağlarının geliştirilmesine hizmet edeceği
Sonuç
Şimdi olacakları sıralayalım:
Önce itidal tavsiyeleri,
Sert demeçlerden kaçınılması,
Saldırıların derhal durdurulması,
Afganistan’da girilen yerlerden hemen çekilmesinin başlatılması,
Ateş kes, barış anlaşmalarına gidilmesi,
Yani havanda su dövülmesi… Gelecekte belki yüzlerce kişi hayatını kaybedecek, dünya tıpkı Ukrayna’da olduğu gibi gelişmeleri seyredecek…
Silah tüccarları ellerini ovuşturarak mallarını sergileyecek ve şirin görmeye çalışacaklar.