Maduro’nun iktidara gelişi
Yeni yıl Venezuela’ya uğur getirmedi. ABD’nin Delta Force gücü, özel bir operasyonla Venezuela’ya girip Devlet Başkanı Maduro’yu kaçırdı. ABD’de mahkemeye çıkarılacak.
Eski bir otobüs şoförü ve sendika lideri olan Maduro, 2013'te Chavez'in yerine geçmişti. Chavez ve Maduro'nun iktidarda olduğu 26 yıl boyunca, partileri Ulusal Meclis, yargının büyük kısmı ve seçim kurulu da dahil ülkenin önemli kurumlarının kontrolünü ele geçirmişti.
2024'te, muhalefete göre adayları Edmundo Gonzalez seçimi ezici farkla kazanmış, ancak Maduro başkanlık seçiminin galibi ilan edilmişti. Gonzalez, adaylığı engellenen ana muhalefet lideri Maria Corina Machado'nun yerine Maduro'yla yarışmıştı.
Maria Corina Machade, ekim ayında "diktatörlükten demokrasiye adil ve barışçıl bir geçişi sağlamak için verdiği mücadele" nedeniyle Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştü. Machado, seyahat yasağına meydan okuyarak, aylarca saklandıktan sonra ödülü almak için aralık ayında Norveç'in başkenti Oslo'ya gitmiş, burada yaptığı konuşmada Venezuela'ya dönmeyi planladığını söylemişti, ancak Venezuela yetkilileri kendisini "firari" ilan etmişti. Yani Machado tutuklanma riskiyle karşı karşıya kalmıştı.
Beklenen saldırıya karşı
Ağustos 2025’te Devlet Başkanı Nicolás Maduro, 4,5 milyon kişilik milis gücünün seferber edildiğini açıklamıştı. Milislere AK-103 tüfeklerinin yanı sıra taşınabilir hava savunma sistemleri (Igla-S) ve tanksavar füzeleri (Kornet, Metis-M) dağıtılması planlanmıştı.
Bu adımın bir mahzuru vardı, şehir çevreleri, limanlar ve hava üslerinde potansiyel pusu noktalarını artırarak alçak irtifa operasyonlarını riskli hale getiriyordu.
Venezuela’nın savunma kapasitesi büyük ölçüde Rusya, Çin ve İran desteğine dayanıyor. Bu ülkeler yedek parça, mühimmat ve teknik destek sağlayarak Karakas’ın sistemlerini faal tutmasına yardımcı oluyor. Buna karşın, uzun süreli yüksek tempolu bir çatışmayı sürdürmek için gereken lojistik ve eğitim desteği sağlayamıyordu.
Venezuela’nın savunma sistemi
Venezuela’nın tamamen savunmasız olduğu iddiası doğru değildir tabii ki… Ekim 2015'te Venezuela, Rusya'dan 480 milyon dolara 12 Su-30MK2 daha satın alma planını açıklamıştı. Elinde veya envanterinde mevcut olan sistemler;
***Sınırlı sayıdadır,
***Eski teknolojiye dayalıdır,
***Modern hava saldırılarına karşı yetersizdir,
*** Venezuela Hava Kuvvetleri’nin büyük bölümü bakım ve yedek parça sorunları nedeniyle aktif değildir,
*** Uzmanlara göre operasyonel durumda olan savaş uçağı sayısı çok daha düşük ve ABD hava gücüyle kıyaslanması mümkün değildir.
Dolayısıyla yaşananlar, Venezuela’nın askeri kapasitesi ile ABD’nin askeri kapasitesi arasındaki güç farkını gözler önüne sermektedir.
Operasyonun nitelikleri
Venezuela ordusunun en bilinen hava savunma unsurlarından biri, Sovyet dönemine ait S-125 Pechora sistemleri. Bu sistemler düşük ve orta irtifa hedeflere karşı etkili, modern elektronik harp ve seyir füzelerine karşı zayıf, ABD gibi yüksek teknolojili ordulara karşı kolay bastırılabilen cinstendir.
ABD, saldırıların ilk safhasında radar, komuta merkezleri ve hava savunma bataryalarını hedef alarak Venezuela’nın karşılık verme kabiliyetini ve şehrin aydınlatmasını kısa sürede devre dışı bırakmıştır.
Askerî analistler, ABD uçaklarının SEAD (hava savunma bastırma) taktiği uyguladığını, elektronik harp unsurlarıyla radarları körleştirdiğini,
Sınırlı sayıdaki savunma sistemleri ilk dalgada etkisiz hale getirildi, bu nedenlerle Karakas semalarında helikopterler ve uçaklar neredeyse hiçbir dirençle karşılaşmadan uçabildiğini ortaya koymuşlardır.
Son raporlar, Venezuela'daki Çin yapımı radar sistemlerinin (JYL-1, JY-11B, JY-27) ABD kuvvetlerini tespit edemediğini ve F-35 gibi gelişmiş uçakların zamanında tespit edilmeden Venezuela hava sahasına girmesine olanak sağladığını göstermektedir.
Buna katkıda bulunan faktörler arasında alçak irtifada uçuş, arazide gizlenme, gizlilik yetenekleri ve radar entegrasyonu ve operasyonel hazırlıktaki sınırlamalar Çin radarlarının iddialarının aksine, gizli savaş uçaklarını takip etmede ve tespit etmede hala yetersiz olduklarını göstermektedir.
Bundan sonrası
***Machado/González ikilisinin hızlı bir şekilde iktidara gelme olasılığını arttırıyor.
***İç çekişme riski yüksek,
***Maduro yanlıları tepki gösterebilir ve muhtemel direnişler direniş başlatılabilir,
***Yeni bir göç dalgası başlayabilir,
***Gerilla tarzı eylemler olabilir,
***Petrol fiyatlarında yükseliş olabilir…
