Lavrov’un açıklamaları
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Ukrayna konusunda Türkiye'nin arabuluculuğu ile İstanbul'da yapılan müzakereler sonucu geçen yıl mayıstan itibaren 2 bin 300'den fazla Rus askeri ve 170'ten fazla Rus sivilin, yaklaşık 2 bin 400 Ukrayna askeri ve 170'ten fazla Ukraynalı sivilin evine döndüğünü bildirmiştir. Lavrov Ukrayna tarafına uzman düzeyinde,
**Çözüm için somut adımları özetleyen bir memorandum hazırlayıp sunduklarını,
**Ateşkesin izlenmesi ve kontrolü için ikili bir merkez kurulmasını,
**Askeri, siyasi ve insani konuları ele almak üzere çalışma grupları oluşturulmasını önerdiklerini belirtmiş, gösterdikleri çabalar Türkiye’nin destek verdiğini belirterek teşekkür etmiştir.
Ukrayna’ya gelince; Sergey Lavrov, tüm girişimlerinin cevapsız kaldığını, sadece savaş esirlerinin değişimi ve cenazelerin geri gönderilmesi konusunda önemli sonuçlar aldıklarını, geçtiğimiz mayıs ayından bu yana 2 bin 300'den fazla Rus askerinin ve 170'ten fazla sivilin evlerine döndüğünü, yaklaşık 2 bin 400 Ukrayna asker ve 170'ten fazla sivil ise Ukrayna'ya döndüğünü ifade etmiştir.
Akkuyu Nükleer Santrali'nde çalışmaların devam ettiğini aktaran Lavrov, "İlk güç ünitesinin deneme çalışması için hazırlıklar sürüyor. Karadeniz'in dibinden geçen TürkAkım ve Mavi Akım doğal gaz boru hatları başarıyla çalışıyor ve doğal gaz tedarikini sağlıyor. Bu boru hatları, Türkiye ve Güneydoğu Avrupa'daki birçok ülkenin enerji güvenliğinin sağlanmasında önemli bir faktör haline geldi." demiştir.
Ortada kalan sorunlar
Türkiye-Rusya ilişkilerinin temelleri, on beşinci yüzyıl sonlarında Osmanlı Devleti'yle Çarlık Rusyası arasında başlayan ilişkilere dayanmaktadır. Ancak bu iki ülke arasındaki ilişkinin hız kazanması ve çatışmacı seyre girmesi, Avrupa devletler sisteminin bölge ile ilgilenmeye başladığı on sekizinci yüzyıla denk gelir.
İki ülke arasındaki rekabet, on dokuzuncu yüzyılda oluşmaya başlayan Batı-merkezli dünyada yer kapma yarışı ile birlikte hızlanmıştır. Bu dönemde, Batı merkezli küresel ilişkilerde güç üzerinden yer kapmak, aynı zamanda Batı tarafından tanınmak arzusu anlamına gelir.
Her iki ülke de Batı ile kurdukları ilişkilerde benzer stratejiler geliştirmişler ve bu durum, beklenenin aksine, Batı’ya karşı güç birikimine değil, çatışma ve işbirliği arasında salınan bir ittifak siyasetine yol açmıştır.
Türkiye ile Rusya arasındaki ekonomik ve siyasi ilişkiler, 1990’lı yılların başından itibaren gelişmeye başlamıştır. Kıbrıs Sorunu ve Kafkasya konusunda Türkiye ile Rusya hâlâ farklı düşünmektedir. Türkiye tarafının girişimiyle hayata geçirilen Kafkasya İstikrar ve İş Birliği Platformu (Caucasus Stability and Cooperation Platform) gibi bölgesel çatışmaların çözümüne yönelik yaklaşımların bugüne değin çok da verimli olduğunu söylemek mümkün değildir.
Kırım ve Ukrayna konusunda yine iki ülke farklı görüşler ileri sürmektedir. Türkiye Kırım’da tarihi geçmişi olması nedeniyle Kırım’ın ilhakını kabul etmemiştir. Ukrayna’ya ise politik ve askeri alanda yardım etmiştir.
Suriye konusunda zaman içinde ortak çalışmalar yürütülmüş, ancak Türkiye’nin istediği sonuç elde edilememiştir. Türkiye’ye S400 verilmesinin ABD ve NATO açısından bir mahzur teşkil ettiği bir gerçektir.
Öngörüler
Türkiye’nin iktisadi ve mali anlamda en sıkışık olduğu dönemlerde, Batı’nın Türkiye’yi bu noktada birçok şeye mecbur etmeye çalıştığı bir ortamda Rusya’nın Batı’ya nazaran çok daha dostane bir şekilde Türkiye’nin yanında yer alabileceği görülmüştür.
Rusya, Türkiye’nin millî ve bağımsız bir politika izlemesi açısından Soğuk Savaş’ın iki kutuplu gerçeğine ve Türkiye’nin bir NATO üyesi ülke olmasına rağmen bir denge unsuru olarak ön plana çıkmıştır.
Bu kapsamda, Türk-Batı ilişkilerinde yaşanan Kıbrıs vb. sorunlarda, Rusya geleneksel bir dengeleyici olarak dostluğuna ihtiyaç duyulan bir ülke olarak Türk dış politikasında çok yönlülük arayışlarla yerini almıştır.
Pek ön plana çıkartılmamakla birlikte, Rusya Batı’ya nazaran Türki ye’nin sanayileşmesine stratejik sektörler bağlamında da katkıda bulunmuş ve ilgili teknoloji transferini yapmaktan geri kalmamıştır.
Bu hususta Batı’nın nasıl bir tutum içinde olduğu ise çok iyi bilinmektedir. Dolayısıyla, Soğuk Savaş döneminin, günümüz ilişkileri ve geleceği açısından İkinci Dünya Savaşı sürecindeki hataları bir tamir ve yeni gelecek için bir alt yapı hazırlık dönemini oluşturduğu iddia edilebilir.
