Belçika’nın geçmişi ve silah satışları
Avrupa’da olup bugünkü Batı değerlerini savunan ülkelerin geçmişine göz attığımızda bazı nahoşluklar görüyoruz. Bunlardan biri de Belçika’dır. 0,528 km²'lik bir alana ve yaklaşık 10,8 milyon nüfusa sahiptir. Avrupa Birliği’ne üye ve birliğin ve NATO gibi bazı uluslararası organizasyonların merkezinde bulunur. 20’nci yüzyıl boyunca Afrika’da birçok ülkeyi kendi koloniler arasına katmıştır.
Dünya ülkeleri içinde en fazla silah ihracatı yapan ülkelerin isimleri ve bu ticaretin malî akışları geçtiğimiz yıllarda Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü tarafından yayımlanmıştı. Rakamlar milyon dolar olarak telâffuz edilmişti.
1994 yılından beri Kürt siyasî kuruluşlarının Belçika topraklarında siyasî faaliyet gösterdikleri bilinmektedir. Hristiyan Demokrat Partisi üyesi bazı parlamenterler, “Kürt sorunu” konusunda hazırlanan karar tasarılarını Temsilciler Meclisi Genel Kurulu’na getirerek destek vermişlerdi. Belçika hükümeti, MED Tv’nin uzunca bir süre Belçika’dan yayın yapmasına imkân sağlamış, Özdemir Sabancı’nın katili Fehriye Erdal’ın Türkiye’ye teslim edilmesine karşı çıkmıştı.
İsrail’e silah satışı başlıyor
2002 yılında İsrail hükümeti Batı Şeria’da 17 gün süren askeri operasyonlara yöneldiğinde Belçika İsrail’e ayda 250-300 milyon dolarlık elmas satmış, arkasından ticari boykota hazırlandığını açıklamıştı. Satışlarının büyük bir kısmını gerçekleştirdikten veya tamamını sattıktan sonra kararı uygulamıştı.
Yaptığı silah satışlarıyla Irak’ın mahvına da sebep olmuştur Belçika. 2006 yılında asılan Saddam’ın ülkesinde bir Belçika şirketi kimyasal silah üreten fabrika kurmuş, 2009 yılında ABD aracılığıyla Irak’a 100 milyon euro’luk silah satış sözleşmesi imzalamıştı.
2009 yılı silah satışları
Satış sözleşmesiyle ilgili bilgilerin ABD Kongresine aktarıldığı, 80 bin adet M16 ve 25 bin M4 tüfek, 2 bin 550 adet M203 bomba atıcı ve çeşitli yedek parçaların söz konusu olduğu basında yer almıştı. Bugün Irak’a demokrasinin gelemeyişini izah edecek olaylardan biri de bu olsa gerektir.
Belçika’da FN Herstal adlı silah şirketinin 2009 yılında Libya’ya 11,5 milyon euro’luk silah ve askeri mühimmat satmış olması tartışmalara neden olmuştu. Libya’ya yapılan mühimmat satışına Belçikalılar tepki göstermiş, para ve iş imkânlarının önemli olduğunu fakat bunların insan hayatı ve etik davranışın üzerinde görülmesinin acı olduğunu söylemişlerdi.
Türkiye-Belçika ilişkileri
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) 2004 ile 2009 yılları arasında Belçikalı silah üreticilerinden yaklaşık 12 milyon euro değerinde silah ve çeşitli askeri mühimmat satın aldığı belirtilmişti. Flaman Bölgesi hükümetinin Belçika’nın diğer ülkelerle gerçekleştirdiği silah ticareti raporuna göre, Türkiye’ye yaklaşık 12 milyon euro değerinde çeşitli silah ve mühimmat satışı yapıldığı belirtilmiştir.
Flaman Bölge hükümetinin açıkladığı raporlarda, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Belçika’dan en fazla askeri araç satın aldığı, bunun dışında radar aletleri ve savunma silahlarına da yüksek miktarda ücret ödediği görülüyor. Rapora göre en çok alım 6,72 milyon euro ile 2008 yılında gerçekleştirilmiş. Türkiye'nin Belçika'ya askeri ihraç kalemleri arasında tabanca ve çeşitli silahlarla mühimmat yer alıyor.
Belçika'da endişe veren illegal silah artışı
(Euronews, Yayınlanma Tarihi 19/04/2018 - 13:27 GMT+2)
2018 yılında Belçika Flaman Parlamentosu ülkede bireysel silahlanmaya ve silah kaçakçılığına ilişkin bir raporu görüşmüş ve ateşli silahlarda endişe verici bir artış söz konusu olduğu ve Güneydeki ciddi bir silah endüstrisine sahip olan Valon bölgesinde Belçika ekonomisinin silah ihracından önemli gelirler elde ettiği açıklanmıştı.
Flaman Bölgesi Başbakanı Matthias Diependaele, 2024 yılında 228 milyon euro olan başvuru değerinin 2025’te 776 milyon euroya yükseldiğini açıklamış ve 2023 yılında hiçbir başvurunun reddedilmediği belirtmişti. Belçika’nın Flaman Bölgesi’nde savunma sanayisine yönelik silah ihracatı izni başvurularında önemli bir artış gözlemlendiği raporlara yansımıştı.
Toplam rakamı artıran işlemler arasında, Ekvador’a yapılan 120 milyon euroluk helikopter parçası ihracat izni de yer alıyor. Flaman savunma ürünlerinin başlıca alıcıları ABD, Almanya ve İngiltere olurken, Ukrayna’ya yapılan ihracat ise sabit kalmıştır. Flaman hükümeti, 2029’a dek toplamda 135 milyon euroluk yatırım planlandığını, havacılık, uzay teknolojileri ve yapay zekânın odak alanları olacağını bildirmiştir.
İsrail’e silah sevki
2025 Haziran ayında, İsrail’e gönderilmek üzere Antwerp Limanı’nda askeri ekipman bulunmasının ardından bazı sivil toplum kuruluşları yerel Flaman yönetimi hakkında şikâyette bulundu. Belçika'da bir mahkeme, bu yılın başlarında Antwerp Limanı’nda askeri ekipman bulunmasının ardından, Flaman yönetimine İsrail’e yönelik askeri ekipman sevkiyatını durdurma emri vermişti. Yargıç ayrıca, İsrail’e gönderilecek her bir sevkiyat için 50 bin euro para cezası öngörmüştü.
Karar, haziran ayında dört Flaman sivil toplum kuruluşu tarafından yapılan şikâyetin ardından alınmıştır. Şikayetçi olan kuruluşlardan biri olan Vredesactie hareketinin koordinatörü Lichen Ullmann, Euronews’e verdiği demeçte Antwerp’te bulunan konteynerlerin “tanklarda ve zırhlı araçlarda kullanılan konik makaralı rulmanlar içeren paletlerden oluştuğunu” söylemiştir.
Ullmann, “Bu ekipmanlar, İsrail’in Aşdod kentindeki Ashot Ashkelon adlı şirkete gönderiliyordu. Bu şirket, İsrail ordusunun Gazze’de kullandığı Merkava tanklarının özel tedarikçisidir. Yani bu malzemeler soykırımda kullanılan araçlar için gönderiliyordu,” demiştir.
Ullmann, yargıcın Cenevre Sözleşmesi ile Silah Ticareti Antlaşması’na atıfta bulunduğunu, bu sözleşmelerin, savaş suçları veya soykırımda kullanılabilecek askeri ekipmanların ihracatını engellediğini belirtmiştir. Belçika'daki Flaman bölge hükümeti, askeri ürünler, sivil ateşli silahlar ve mühimmatın meşru ticaretini kolaylaştırmak için yeni silah ticareti kararnamesine onay vermiştir.
İsrail'e silah ihracatı yasağı devam edecek
Hükümet, mevcut güvenlik önlemlerinin yürürlükte kalacağını, ancak İsrail'e yönelik silah ihracatı yasağının süreceğini, hedef kaynağın 50 milyon avroya ulaşacağını, Belçika'nın savunmasına yönelik yatırımların artırılacağını, bu Flaman ileri teknolojisinin pilot projelerden kendi savunmamız ya da Avrupa ve NATO iş birliği için hazır, etkili projelere dönüşebilmesi amacıyla yatırımları arttırdıklarını ifade etmiştir.
Başka ülkelerle ilişkilerini tamamen kendi çıkarlarına dayandıran Belçika’nın boyu küçük ama icraatı büyüktür. Sorgulanmaya değer olmasının yanında Yunan hükümetine söyledikleri bir samimiyet göstergesi midir?
