(12-13 Eylül-1980-tam 41 yıl önce)
12 Eylül 1980 sabahının, o uğursuz günün sabahına. Ula’da, Mehmet Erdem’in, kiremit çatılı, önü asma çardaklı, avlulu beyaz badanalı evlerinde uyandım. Misafirlik bitmişti, çok güzel bir köy kahvaltısından sonra, Jale ile birlikte, valizimizi alıp çıktık.
Mehmet ve eşi arkamızdan bir kova su döktüler.
Tam evden uzaklaşmıştık ki, köşe başında iki asker çevirdi önümüzü, ucu sürgülü tüfekleriyle. Askerlerden biri, cebinden çıkardığı küçük bir kağıttan şunları okudu:
“Asker idareye el koydu, ikinci bir emre kadar sokağa çıkmak yasak, dönün evinize, radyolarınızı açın, emirleri dinleyin” dedi.
Döndük, yeniden Mehmetlere.
Bir şey unuttuğumuz için döndüğümüzü zanneden arkadaşıma,
“Biz ayrılamadık sizden, zorunlu konuğuz size arkadaş” dedik ve olanları onlara da anlattık.
Ve hep birlikte radyoyu açtık ki; marşlar marşlar marşlar... Rap rap rap...
Her çeyrek saatte, Orgeneral Kenan Evren’in, “idareye el koyduk” mesajları vesaire…
Hepimiz "eyvahlar olsun, kıstırıldık mı kapana", diye düşünmeye başladık...
Radyolardan dinleyip, anladığımız kadarıyla, tüm Türkiye halkı içeriye alınıyor, gözaltı ve tutuklamalar gırla gidiyor, parti, sendika, dernek ve odaların başkan ve yöneticileri, yazar, çizer, gazeteci, düşünür, entelektüeller herkes...
Gizli örgüt, yasak yayın, belgeler, dokümanlar, Marksist Leninist ve Maoist kitaplar ve gizli bildiriler, yasak yayınlar vs. vs. vs.
Neyse...
O günü ve gecesini, radyo başında, acabalarla, ah-vahlarla geçirdik.
Ertesi gün oldu, ve yine aynı güneş, aynı yerden doğdu, geldi. Bugün artık, 13 Eylül 1980 olmuştu ve günlerden neyse ne işte... Günün adını anımsamıyorum. Dinlediğimiz radyo anonslarından anladığımıza göre, sıkı yol kontrolleri, kimlik kontrolü, üst baş araması sonrasında, yola çıkmak kısmen serbest olmuştu.
Her durdurulan yerde askere kimlik gösterme, askerlerin üstümüzü başımızı aramalarından sonra, önce Ula garajı ve sonra Muğla garajına vardık. Oradan da Bodrum minibüsüne bindik, zıngazıng, kapıya kadar doluydu minibüs...
Ve çıktık yola...
Muğla çıkışında, Akyol Mahallesi’nde, tam o günkü Muğla Emniyet Müdürlüğü çok katlı binasının önünde, elleri silahlı ve silahları bize doğrultulmuş askerlerce durdurulduk.
Araçlardan “Hadi hadi hadi, çabuk!” diye azarlanarak indirildik.
Sıra sıra kamyonlar, otomobiller, otobüsler, minibüsler bekleşiyordu.
Tatil dönüş günleri ve dönüş güzergahı olması nedeniyle, bir önceki gün de sokağa hiç çıkılamadığı için, anacık babacık günü’ gibi kalabalıktı burası.
Yan ve karşı apartmanlarda oturan meraklı Muğlalılar, balkonlardan ve pencerelerden şaşkın ve meraklı bakışlarla, olan biteni izliyorlardı. Çoğunluğu kadın ve çocuk olan bu seyircilerin gördükleri ve aşağıda olan bitenler, Türkiye’nin her yerinde olan bitenlerin aynıydı.
Tüm halk,
“NASIL BİR DARBE BU, BUNDAN SONRA NELER OLACAK?” diyerek, kaygılı bakışlarla bakıyorlardı bizlere ve birbirlerinin yüzlerine...
Caddenin sağ tarafında, duvar dibinde, güneşin alnında, olaylara kayıtsız ve uzak, edilgen ve sus pus bir şekilde, birikmiş rütbeli rütbesiz polisler bekleşirlerken, caddenin sol tarafında, Emniyet Müdürlüğü’nün önünde ise, askerler beklemekteydi.
Askerler bizlere kimlik soruyorlar, ellerindeki arananlar listesinde olup olmadığımıza bakıyorlar, üst baş aramamızı yapıp, yeniden minibüse bindiriyorlardı.
Bizim minibüste tek kadın yolcu, karım Jale’ydi. Arabadaki erkek yolcuları, hepimizin aramasını bitiren asker, sıra karıma gelince, geri çekilip şöyle bir durdu...
Ve “Hay Allahım, napıcam ben şimdi?” dediğini herkes duydu.
Minibüs ve içindekiler bizi, biz de Jale’nin aranmasını bekliyorduk.
Asker, kendisinin eşimi arayamayacağını, kendi içgüdüsüyle anlamıştı. İlk kez başına böyle bir şey geldiğinden, öylece kalakalmıştı.
Karşı duvarın dibindeki rütbeli bir polis, dayanamayıp işe karıştı;
“Asker Efendi, sen kadınları kendin yoklayamazsın. Ya bak, bizim yanımızdaki kadın polisi çağır, o yoklasın... ya da, apartmanlardan bir kadını çağır ona yoklat” dedi.
Yoklamayı yapan asker, düşman cephesinden bir ses gelmiş de duymuş gibi,
“Sen sus kardeşim, sen karışamazsın, senin yetkin falan yok, polisin yetkisi alındı, yetki bizde, yetki askerde!” diyerek, kendince polisi bir güzel azarladı. Bilmezliğini de bu yolla bir güzel örttü.
Bir dakika kadar düşündükten sonra, apartmandan bir kadını çağırıp, Jale’yi yoklattı.
Allah’tan, bu kadıncağız polislik konusunda, isgüzarlığa kaçıp, kendini kanıtlamak istemeden, üzerimizde ve çantamızdaki, bazı ipucu (bulgu) sayılabilecek şeyleri es geçti, ya da görmedi.
Ve nihayet, o asker, “Hadi, binin binin!” dedi, emir ve komutuyla hepimiz arabaya bindirildik.
Olanı biteni izleyenlerden herkesin duyabileceği bir sesle, yolcu bir kadının kocasına, yani bana,
“Bana bak bey; askeriye gidene kadar, bir daha karı taşımayın yanınızda!” demesi, bir nebze de olsa, orada bu olaya şahit olan herkes gibi, bizim de gerginliğimizi aldı, birbirimize bakıp gülümsemiştik...
12-13 Eylül 1980
"ÜsenHocaAnladıdduru" kitabım sayfa 121.
